Модернистички космос на јадранској ривијери

Modernistički kosmos na jadranskoj rivijeri

27 februara 2017

kult (1)_620x0

JEDAN od najznačajnijih srpskih i jugoslovenskih arhitekata, Nikola Dobrović (1897 – 1967), gotovo čitavu jednu deceniju proveo je u Dubrovniku, ostavljajući na ovom delu jadranske rivijere prave graditeljske dragulje. Obeležavajući 120 godina od njegovog rođenja i 50 godina od smrti, beogradski Muzej primenjenih umetnosti je organizovao izložbu fotografija, crteža i dokumenata, na osnovu kojih je nastala knjiga “Dobrović u Dubrovniku: poduhvat moderne arhitekture” čiji su autori arhitekte Krunoslav Ivanišin i Ljiljana Blagojević i fotograf Volfgang Taler.

Na otvaranju postavke koju čini 35 fotografija Dobrovićevih zdanja, održan je razgovor sa autorskim timom iz Hrvatske, Srbije i Austrije, kojeg je, iako se ranije nisu poznavali, spojila upravo umetničko-akademska monografija objavljena pre dve godine na engleskom jeziku kod renomiranog berlinskog izdavača “Jovis”.

– Knjiga je nastala kroz dugi proces suticanja raznih kontaktnih tačaka i putanja, razmena, korespodencija i poznanstava, susreta i razgovora tokom proteklih pet-šest godina – piše u katalogu dr Ljiljana Blagojević, koja je paralelno sa ovim izdanjem pripremala i delo “Itinereri: Moderna i Mediteran – Tragovima arhitekata Nikole Dobrovića i Milana Zlokovića”, za koje je dobila nagradu “Ranko Radović” i Gran Pri Salona arhitekture. – Pre nego što će postati projekat knjige “Dobrović u Dubrovniku”, proces o kojem govorimo započinje 2010. godine, na kraju jednog drugog projekta u kojem je učestvovao Volfgang Taler, fotograf iz Beča. On je tada obilazio i fotografisao modernu arhitekturu na teritoriji bivše Jugoslavije za knjigu koju je radio sa arhitektama Vladimirom Kulićem i Marojem Mrduljašem. U toj knjizi objavljena je i fotografija u boji Hotela “Grand” na ostrvu Lopudu u Hrvatskoj, a koju ćemo naći ponovo objavljenu u knjizi “Dobrović u Dubrovniku”.

 

Pored “Granda”, austrijski umetnik specijalizovan za fotografije arhitekture i enterijera, za ovu knjigu napravio je 63 snimka i ostalih dela iz Dobrovićevog “dubrovačkog opusa”, nastalih u periodu 1934 -1943. Fotografisao je vilu u Srebrenom, dubrovačke vile “Rusalku” i “Adonis”, vilu “Svid” u Zatonu, vilu “Vesna” i spomenik češkom pesniku Viktoru Diku na Lopudu i Dom federalnog saveza na Lapadu. Tokom ove Talerove fotografske ekspedicije, koja će biti osnova za dalji rad na knjizi, gostoprimstvo mu je pružio koautor knjige dr Krunoslav Ivanišin, dubrovački arhitekta, docent na Arhitektonskom fakultetu u Zagrebu, i to upravo u jednoj od Dobrovićevih kuća. Naime, vila “Adonis” je u njegovom porodičnom nasleđu, a čuveni arhitekta izgradio je za Ivanšinovu baku i dedu, Meri i Kruna Stulija.

Kako se moglo čuti na razgovoru u MPU, Dobrovićevi naručioci bili su pripadnici srednje klase, uglavnom lekari, a vilu “Rusalka” uradio je za čuvenog vajara Petra Palavičinija. Iako se zovu vile, reč je o porodičnim kućama, koje nisu velikog gabarita, ali su okružene prostranim vrtovima. Dosledno je, gradeći ova zdanja (kao projektant lično je nadgledao zidanje), gotovo u svakom detalju, do delova nameštaja, sprovodio svoja modernistička načela.

Izložba u MPU i razgovor o ovoj knjizi, koja uz Talerove fotografije, sadrži i naučne eseje Ljiljane Blagojević i Krunoslava Ivanišina i Dobrovićev tekst “Dubrovnik kao gradotvoračko svedočanstvo”, iz 1966. godine, a koja se zahvaljujući međunarodnom ugledu izdavača našla u knjižarama širom sveta, svojevrsan su omaž ličnosti i delu umetnika, koji je dao izuzetan doprinos utemeljenju srpske i jugoslovenske moderne arhitekture.

 

– U ovom vremenu, kada smo konačno priznali klimatske promene širom planete, fotografije u knjizi možemo posmatrati i kao dokumente o ostacima modernističkog kosmosa – kosmosa kakvog smo mogli poznavati, čiji se bolji deo istopio u vazduhu, kao posledica ljudske okrutnosti, nasilja i konflikata. Njegova moderna arhitektura, oronula i osporavana, još stoji u tišini pored mora, kao ruševina istorije – zaključuje Ljiljana Blagojević u knjizi “Dobrović u Dubrovniku”.

OD PEČUJA DO BEOGRADA

ROĐEN u Pečuju, Nikola Dobrović, čiji se stariji brat Petar opredelio za slikarstvo, arhitekturu je studirao u Budimpešti i Pragu, gde je posle diplomiranja desetak godina radio kao samostalan autor. Po povratku u Jugoslaviju živi i radi u Dubrovniku, odakle će se 1943. godine priključiti Narodnooslobodilačkom pokretu. Posle Drugog svetskog rata seli se za Beograd, gde će raditi u Ministarstvu građevina, Urbanističkom zavodu Beograda, a potom do kraja života na Arhitektonskom fakultetu. Jedino njegovo izvedeno delo u Beogradu je monumentalna zgrada Generalštaba, srušena tokom NATO bombardovanja 1999.

KOMENTARI



Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *