ОВАЈ ЧОВЕК ЈЕ СИМБОЛ КОСОВА: Хитлер га одликовао, ЦИА му „опрала“ биографију

OVAJ ČOVEK JE SIMBOL KOSOVA: Hitler ga odlikovao, CIA mu „oprala“ biografiju

5 januara 2023

Džafer Ibrahim Deva bio je predratni saradnik Abvera, načelnik kosovsko-mitrovačkog sreza za vreme nemačke okupacije Srbije, osnivač „Kosovskog puka“ poznatog po zločinima nad Jevrejima i Srbima koga je Hitler odlikovao 1944. godine. Tokom hladnog rata CIA mu je „oprala biografiju“, umro je u San Francisku 1978. godine.

Namera privremenih vlasti u Prištini da obnove kuću ratnog zločinca Džafera Ibrahima Deve u Kosovskoj Mitrovici ponovo je uznemirila javnost u Srbiji.



U februaru prošle godine, Muzej žrtava genocida reagovao je na najavu obnove kuće Džafera Deve što je rezultiralo time da su UNDP i Evropska unija poništile svoje tad već uveliko donete odluke da finansiraju projekat restauracije i konzervacije kuće tog ratnog zločinca.

Predratni saradnik Abvera, osnivač „Kosovskog puka“

Džafer Ibrahim Deva rođen je u Istanbulu 1900. prema jednom izvoru, ili u Kosovskoj Mitrovici 1904. godine, prema drugim izvorima. Bio je poznat obaveštajnim strukturama Kraljevine Jugoslavije još od 1936. i tada se već sumnjalo da je on saradnik Abvera — obaveštajne i kontraobaveštajne službe u okviru vojske Trećeg rajha.

Od 1941. bio je načelnik kosovsko-mitrovačkog sreza za vreme nemačke okupacije Srbije. Vojno-okupacionom zonom Srbije upravljala je nacistička Nemačka preko Vermahta, a reč je o teritoriji koja je uključivala Banat i teritoriju od Beograda do Kosovske Mitrovice i Podujeva.

U prvim godinama rata bio je zadužen za Kosovsku Mitrovicu i u to vreme bio je poznat po zlu, između ostalog i po naredbi iz maja 1941, kad je odobrio oduzimanje svih vrednih nekretnina pripadnika jevrejske zajednice u Kosovskoj Mitrovici. Već u avgustu 1941. došlo je do prve internacije muškaraca od 20. do 55. godina starosti u kosovskomitrovački zatvor. Sve to nemačka okupaciona uprava radi uz pomoć Džafera Deve i njegovih saradnika.

Nešto kasnije osniva „Kosovski puk“, dobrovoljačku miliciju sastavljena od kosovskih Albanaca.

Premašio očekivanja Vermahta

Tokom trajanja nemačke okupacije, general Hans Gustav Felber, komandant okupacione celine „Jugoistok“ i zone „Srbija“ od 15. avgusta 1943. do 26. septembra 1944. godine, u izveštaju je opisao je Devu kao osnovnu pokretačku snagu na Kosovu i Metohiji i dodao da su njegove akcije protiv partizana premašila sva očekivanja Vermahta.

Specijalni opunomoćenik Ministarstva spoljnih poslova nacističke Nemačke za Jugoistok (Balkan) Herman Nojbaher insistirao je da se „Kosovski puk“ ne inkorporira u SS trupe kako bi moga biti upotrebljen na širem prostoru Kosova, Metohije, zapadne Makedonije i Albanije radi borbe protiv antifašističkih pokreta i čuvanja zaleđa nemačkim trupama.

Ipak, u toku marta 1944. godine, najveći deo pripadnika Devine milicije stupio je u 21. SS-diviziju „Skenderbeg“. Međutim, Džafer Deva nije se isticao samo u borbama protiv jugoslovenskih i albanskih partizana (posebno se ističu aktivnosti njegovog „Kosovskog puka“ u Tirani početkom februara 1944. godine kada su ubijene 84 osobe) već i terorom nad civilnim stanovništvom Kosova i Metohije.

Stradanje Jevreja Kosovske Mitrovice

Dva slučaja su od posebnog značaja, a kao i zločini u Tirani, prethode utapanju „Kosovskog puka“ u SS trupe.



Stradanje Jevreja Kosovske Mitrovice počelo je praktično već u prvim danima nemačke okupacije, tokom aprila i maja 1941. godine. Deva, istaknuta ličnost kosovsko-mitrovačkog okruga, izdao je 20. maja 1941. godine naredbu o oduzimanju jevrejskih imanja, a u jevrejske radnje postavljeni su komesari, pripadnici albanskog Kosovskog komiteta. Sinagoga je demolirana, knjige i dokumenti iz arhiva uništeni.

Jevreji su morali na levoj ruci da nose žutu traku, dok su na njihovim radnjama osvanuli natpisi „Jüdichafen Geschäft“. Situacija u kojoj se obrela jevrejska zajednica Kosovske Mitrovice pogoršana je tokom avgusta iste godine kada su nemačke okupacione snage, uz pomoć saradnika iz albanske zajednice, sprovodile muškarce, od 21 do 55 godina starosti u kosovsko-mitrovački zatvor.

Tokom februara 1942. godine, internirane su i žene sa decom, a već u martu pristigli su u zatvor i Jevreji iz Novog Pazara, Duge Poljane, Sjenice i Tutina. Prema istraživanjima Kristofera Brauninga grupa od oko 500 Jevreja sprovedena je u nemački logor na Starom Sajmištu marta 1942. godine. Do 10. maja, najveći broj osoba iz te grupe ugušen je u kamionu-gasnoj komori.

Pokolj Srba u Peći

Nakon kapitulacije Italije tokom septembra 1943. godine, nemačka okupaciona zona na Kosovu i Metohiji širila se i na ostala veća mesta gde su, pored Albanaca, živeli Srbi i Jevreji. Shodno tome, i uticaj Džafera Deve rastao je i teritorijalno se širio. Iako nije komandovao „Kosovskim pukom“, Devina uloga u osnivanju i upravljanju je bila krucijalna.

Koristeći položaj ministra unutrašnjih poslova u tzv. Vladi Redžepa Mitrovice čije je sedište bilo u Tirani, na raspolaganju su mu bila znatna sredstva. Upravo je taj puk, na svom putu ka Skadru i Tirani, od 3. do 8. decembra 1943. u Peći počinio brojne zločine nad srpskim civilnim stanovništvom.

(Sputnjik)

KOMENTARI



6 komentara

  1. da da says:

    Koji je razlog da mu nije ispaljen rafal u tu poganu zlikovačku glavu posle rata?

    • SiNiša says:

      Da pitamo druga tita, Rankovića ... Ili njihove praunuke?

      • persida says:

        Ne, nego da pitamo Srbe koju su klecali pred Titom i Rankovicem.

  2. Petrovgrad says:

    Kurti nista nije bolji. Naciymu ce stati cizmom za vrat bacuske u celoj Evropi. Oni na to imaju ekskluzivno pravo, zbog zrtava iz drugog svetskog rata.

    • RASPUCHIN says:

      A imamo li i mi pravo to da uradimo sa svim nacistima koji su okupirali sva naše teritorije ili se toga ustručavamo u ima "bratstva i jedinstva" i j"U"gonostalgije koja grije srca većine Srb(P)a?

  3. says says:

    ..i do dan danas nista se nije promenilo.

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *