СЛАВНИ ФЕЛДМАРШАЛ у аустроугарској војсци био је KРАЈИШKИ СРБИН, одбачен од свих, умро у крајњој беди

SLAVNI FELDMARŠAL u austrougarskoj vojsci bio je KRAJIŠKI SRBIN, odbačen od svih, umro u krajnjoj bedi

2 aprila 2018

Jedini feldmaršal u austrougarskoj vojsci koji nije bio nemačkog porekla, a koji je komandovao snagama na ruskom i italijanskom frontu, rođen je u srpskoj pravoslavnoj porodici u selu Umetić, na Baniji. Zbog brojnih vojnih podviga odlikovan je više puta, dobio je čak i pravo na plemićku titulu, a kada je hteo da služi u vojsci novostvorene Kraljevine SHS, odbijen je zbog „protivljenja jednog ministra iz Hrvatske“.

Svetozar Borojević rođen je 13. decembra 1856. na Baniji u tadašnjoj Vojnoj krajini na teritoriji Austrijskog carstva. Njegov otac Adam bio je graničarski oficir, koji je dogurao do čina natporučnika, a majka Stana bila je kćerka graničarskog natporučnika Adama pl. Kovarbašića od Zborišta, rodom iz plemićke srpske pravoslavne porodice iz sela Bojna kod Gline. Po majčinom rodnom mestu Svetozar je 1905. godine imenu dodao „von Bojna“ kada je na osnovu odlikovanja dobio pravo na plemstvo.

Mladi Svetozar je završio je Vojnu akademiju u Viner Nojštatu gde je postao pešadijski potporučnik, a kada je zatim završio ratnu školu u Beču preveden je u generalštabnu struku. Komandovao je osnovnom jedinicom u pešadiji.

Strog starešina koji je držao do vojničkog morala

Posebno se istakao prilikom zauzimanja Bosne i Hercegovine 1878. godine, gde je odlukom Berlinskog kongresa uvedena austrijska uprava, koja je trajala do 1918. godine. Nakon toga nalazio se na raznim visokim položajima u vojsci. Istorija ga pamti kao strogog starešinu koji je držao do vojničkog morala i kažnjavao svakog ko bi na bilo koji način osramotio uniformu. Nije bio ni malo blagonaklon prema razuzdanim pijanim vojnicima i onima koji se nisu časno odnosili prema civilima.

Najviši vojni čin feldmaršala je dobio neposredno pred Prvi svetski rat, nakon što je na manevrima pobedio snage kojima je komandovao nemački car Vilhelm. Na tako visokoj poziciji Svetozar je bio, moglo bi se reći, denacionalizovan jer je prvenstveno bio lojalan kruni pod čijom je bio zakletvom, iako je bilo dosta primera da su vojnici, pravoslavni Srbi, prelazili iz austrijske u srpsku ili rusku vojsku.

Kako je dobio nadimak Lav sa Soče

Bilo je fascinantno koliko je Borojević doprineo austrougarskoj vojnoj moći, on je između ostalog bio najzaslužniji za probijanja ruske opsade tvrđave Pšemisl, a na italijanskom ratištu je uspešno odbio 11 italijanskih ofanziva i izvojevao najveću austrijsku pobedu tokom Velikog rata, kada je vojska pod njegovom komandom na reci Soči zaustavila pohod brojčano daleko moćnijih Italijana. Tada je postao noćna mora za Italijane i dobio je nadimak Lav sa Soče.

Tokom Velikog rata dobio je brojna odlikovanja među kojima su Veliki krst Gvozdene krune sa ratnim dekoracijama (1914), Veliki krst ordena Leopolda sa ratnim dekoracijama (1914), Krst za vojne zasluge 1. reda (1915). Za svoje najveće uspehe postignute na italijanskom ratištu dobio je bronzanu (1915), srebrnu (1916) i zlatnu medalju (1916 i 1917) sa trakom i mačevima za vojne uspehe, zvezdu Društva Crvenog krsta, značku Marijinog krsta nemačkog viteškog reda, prusku Gvozdenu krunu 1. i 2. reda, srebrnu i zlatnu medalju Otomanske imperije… Dobio je prvo viši, a potom niži Vojni orden Marije Terezije, od cara Karla direktno je dobio komandirski krst tog ordena (1917), a njegove molbe za dobijanje viteškog ranga istog odlikovanja, zbog zabune, dodeljene su mu tek posthumno.

Naime, na osnovu Vojnog ordena Marije Terezije od 1917. godine imao je pravo na podizanje ranga plemstva na baronat. Međutim, Borojević je tražio od Bečkog dvora da mu bude direktno dodeljen viši rang od barona, odnosno grofovska titula. Ipak, do samog kraja Austrougarske 1918. godine ti pregovori nisu bili završeni, a onda je na nadgrobnom spomeniku, koji mu je poklonio tada već bivši austrijski car Karlo, Borojević upisan kao baron.

Živojin Mišić: Borojevića u Kraljevini SHS nije želeo jedan ministar iz Hrvatske

Kada je posle pada Austrougarske jedan broj generala i oficira njihove vojske primljen u novoformiranu vojsku Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, molba feldmaršala Svetozara von Borojevića da i on bude primljen i preveden u čin vojvode je odbijena. Vojvoda Živojin Mišić je svedočio da je do toga došlo zbog „protivljenja jednog ministra iz Hrvatske“. Od tada je Borojević bio odbačen od svih, njegova imovina u Austriji je bila opljačkana, nije bilo države koja bi mu isplaćivala penziju i jedini prihod s kojim je raspolagao bila je novčana nadoknada kao nositelju odlikovanja Marije Terezije.

Život u siromaštvu i potucanje po hotelima

U tom periodu je preminuo i njegov sin jedinac pa je sa suprugom Leontinom živeo po hotelima o čemu svedoči i jedno njegovo pismo.

– Nevolju pojačava i zabrana povratka u Hrvatsku, i već drugu godinu ne znamo, gde da se naselimo, tako da smo prisiljeni skupo živeti u najskromnijim hotelima i na udaru nemačke štampe, koja me naziva Južnim Slovenom – napisao je Borojević.

Iz Beča se sa suprugom preselio u Klagenfurt, živeo je u siromaštvu, a već iscrpljen i bolestan preminuo je u tamošnjoj bolnici 23. maja 1920, iako se u austrijskim vojnim krugovima pričalo da je izvršio samoubistvo utapanjem u Vrbskom jezeru. U svakom slučaju sahranjen je bez ikakvih vojnih počasti u Beču i to zahvaljujući svrgnutom caru Karlu Prvom, koji je iz inostranstva platio prenos njegovih ostataka i sahranu.

Inače, prema velikom vojskovođi Svetozaru Borojeviću posle njegove smrti nisu mnogo pažnje poklanjali ni Srbi ni Hrvati. Pošto je bio rođen u srpskoj porodici u parohiji mitropolije karlovačke Srpske pravoslavne crkve, na teritoriji današnje Hrvatske, dugo je bio zaboravljen. Sve do zagrebačke izložbe koja je organizovana 2006. godine povodom 150. godišnjice rođenja Borojevića, kada se insistiralo na tome da u njegovim sačuvanim pismima iz 1918. godine on o sebi govori kao o Hrvatu.

Uloga ustaškog zločinca Slavka Kvaternika i sudbina Borojevića u Jasenovcu

Ovde treba dodati da je u austrougarskoj vojsci ađutant feldmaršala Borojevića bio Slavko Kvaternik koji je kasnije postao mnogo poznatiji kao čovek koji je zvanično proglasio Nezavisnu državu Hrvatsku i postao jedan od prvih saradnika zloglasnog Ante Pavelića.

Sa druge strane, zabeleženo je da su Hrvati uoči Prvog svetskog rata razorili nadgrobni spomenik njegovih roditelja na pravoslavnom groblju u Petrinji. Takođe, na spisku ubijenih u Jasenovcu iz porodice Borojevića iz Knezovljana, gde je rođen Svetozarov otac, stoje imena 35 ljudi, uključujući i decu, a iz porodice Kovarbašić na spisku ubijenih je 24 imena.

U Srbiji ulica, u Sloveniji spomenik

Srbija, međutim, kao da nije mogla da pređe preko toga što je austrijski vojnik srpskog porekla sa najvišim činom u istoriji vojne službe, bio na čelu neprijatelja Srbije, Crne Gore, Rusije i njihovih saveznika. Tek od 2008. godine jedna ulica u prigradskom naselju Beograda, Busijama, nosi ime po Svetozaru Borojeviću od Bojne.

Za to vreme jedino se Slovenci sećaju Svetozara Borojevića te su mu 2016. godine podigli spomenik iznad Nove Gorice, povodom 160 godina od njegovog rođenja i u znak zahvalnosti što nije dozvolio italijanskoj vojsci da prodre u Sloveniju.

(Blic)

KOMENTARI



5 komentara

  1. Taipova Češma says:

    Tako prolaze izdajice svog roda i plemena - ovo je lep primer svima onima kojima je novac vredniji od obraza.

  2. goran says:

    Hvala bogu sto te je tako udesio, izdajnice svoga naroda.

  3. da da says:

    Srbi su prisilno mobilisani u austrougarsku vojsku i to najnižim ljudskim pretnjama,deci i familiji..šta su drugo mogli ti ljudi već obući uniformu...ti vojnici čim su imali priliku bežali su svojoj braći Srbima i menjali uniformu.ta prokleta austrija,seme joj se zatrlo,terala je brata na brata samo zato što su Srbi...

  4. Svetislav Surina says:

    Sreća da nije komandovao trupama koje su napale Srbiju.Poćerek mu nije bio ni do kolena?

  5. Lazar says:

    Čovek bez nacionalne svesti, bukvalno se prodavao za medalje, za položaj, za dobru platu, za statusi titulu. Zato nije prišao svojim saplemenicima kada je trebalo nego je do samog kraja služio tuđinu. Sudbina ga je pravedno nagradila.

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *