SRBI U ARMIJI SAD – Hrabri borci koji su zadužili najmoćniju vojnu silu na svetu

SRBI U ARMIJI SAD – Hrabri borci koji su zadužili najmoćniju vojnu silu na svetu

22 septembra 2013

Corporal_Jake_AllexOsim Tesle, Pupina i drugih, u istoriju Sjedinjenih Američkih Država zlatnim slovima su upisana imena srpskih vojnika koji su u, po mnogima najmoćnijoj armiji na svetu, bili generali, admirali, pukovnici, piloti, heroji i nosioci najviših državnih odlikovanja.

Jedan od srpskih doseljenika i učesnik Prvog srpskog ustanka koji će zauvek ostati u američkim analima bio je Đorđe Šagić ili Đordž Fišer (1795-1873). Kao jedan od vođa teksaške revolucije i najviše rangiranih masona, pomogao je kod polaganja obeliska posvećenog prvom američkom predsedniku Džorždu Vašingtonu u glavnom gradu SAD.

Nezaboravan je i američki pukovnik i marinac Mičel Pejdž ili Mihajlo Pejić (1918-2003), rođen u Pensilvaniji u porodici srpskih doseljenika iz Vojne krajine. Rešenje o dodeli medalje časti, kao najvećeg vojnog priznanja, potpisao mu je lično predsednik SAD Frenklin Delano Ruzvelt zbog iskazanog junaštva na pacifičkom ratištu u bici za Gvadalkanal 25. oktobra 1942. godine. Naime, Pejdž je ostao jedini preživeli marinac u napadu Japanaca na uzvišenje prema aerodromu Henderson fild. Kako bi stvorio utisak da američki položaj nije ostao bez odbrane, Pejić je svu noć naizmenično pucao iz četiri teška mitraljeza. U jednom trenutku je izašao iz rova noseći mitraljez i naterao Japance u beg. Kasnije je dobio i prestižni orden pomorske legije Valoza i purpurno srce, a odlikovan je i u Korejskom ratu. Koliko je bio važan za Amere govori podatak da je po njegovom liku 1998. godine napravljena jedna od najpopularnijih igračaka ikada prodavanih u američkim radnjama, a ostaće upamćeno i da je Mihajlo u svojoj kuhinji uvek držao sliku „Boj na Kosovu“.

Sam protiv svih

Medalju časti u Prvom svetskom ratu dobio je i pukovnik Džejk Aleks Mandušić, Aleksa Mandušić (1887 -1959) ili „Big Džejk“, rođen u Prizrenu. Kao vodnik u 33. pešadijskoj diviziji američke vojske u kritičnom delu akcije, kada su svi oficiri stradali, preuzeo je komandu i krenuo napred. Bajonetom je ubio petoricu, a kada mu se on slomio, koristio je kundak puške i sam zarobio 15 neprijateljskih vojnika. Po njemu se danas zove objekat američke vojske za trening sa bajonetima u Fort Noksu u Kentakiju.
Među odlikovanima medaljom časti u Prvom svetskom ratu bio je i Rade Grba Grbić i to u američkoj mornarici, a Luis Čukela je bio prvi u istoriji SAD koji je u istom periodu dobio dve takve medalje (armijsku i mornaričku). Inače, Čukela je bio nosilac i najviših vojničkih priznanja Jugoslavije, Belgije i Francuske.

Kapetan Lens Piter Šijan, odnosno Lazar Šijan (1942-1968), bio je takođe nosilac medalje časti. On je svoj život izgubio kao pilot oborenog fantoma F-4 u hanojskom logoru u Vijetnamu, a njegova slika se nalazi u Memorijalu američko-srpskih ratnih veterana u Milvokiju i posebnoj sobi Akademije američkog ratnog vazduhoplovstva u Kolorado Springsu, jer je Lens bio prvi odlikovani diplomac ove škole medaljom časti od strane američkog predsednika Džeralda Forda.

Pored toga, američko vazduhoplovstvo svake godine svojim najboljim pripadnicima dodeljuje prestižnu nagradu Lens Šijan, a po njemu ime nose jedna škola i park u Milvokiju te ulica u američkoj vazduhoplovnoj bazi Vajtman u Misuriju.

Odlikovani pilot u Drugom svetskom ratu je bio i Vic Viktor Lumović, poreklom iz Crne Gore. On je radio i kao instruktor na avionima B-17, B-24, B-25 i B-29 te služio za CIA i NATO kao jedan od šefova kontraobaveštajne službe u Južnoj Evropi. Leteo je u 65 borbenih misija u Vijetnamu i Laosu.

Obaveštajci i generali

Stevan Dedijer iz Sarajeva, brat poznatijeg Vladimira i akademik koji je diplomirao fiziku na Prinstonu, bio je američki padobranac tokom Drugog svetskog rata i član OSS-a, preteče agencije CIA. Godine 1945. dobio je specijalno dopuštenje generala Ajzenhaura da se vrati u Jugoslaviju.

Kapetan američke vojske Džordž S. Musulin bio je zadužen za spasavanje 500 američkih pilota u misiji Helijard u Drugom svetskom ratu (DSR). U tome su učestvovali major Dordž Vujnović, šef OSS-a u Bariju, kapetani OSS-a Džozef Veselinović, Nik Lalić, Mihajlo Majk Paunović, koji je završio Kraljevsku jugoslovensku vojnu akademiju, poručnik Džon Miodragović i drugi.

Vojna istorija SAD pamti i Rudija Ostovića, general-majora američke vojske sa dve zvezdice (Rudi Ostović III je postao najmlađi general major u američkoj armiji sa dve zvezdice), Mela Meleta Vojvodića (1929-2003), višestruko odlikovanog generala vazduhoplovstva od strane američke vojske i agencije CIA, Eda Radkovića, koji je vodio obaveštajnu službu američkog vazduhoplovstva u Evropi, zatim brigadnog generala američkih marinaca Dordža Karamarkovića i admirala u američkoj mornarici Stevana Mandarića. Vern Pupić je bio test-pilot američkog vazduhoplovstva pre Drugog svetskog rata u avionu DC-3, a Don Dapčević pukovnik.

Zanimljivo, Veljko Gašić je bio jedan od glavnih osoba odgovornih za pravljenje aviona B-2, a bio je i izvršni potpredsednik Nortropa, jedne od najvećih svetskih kompanija za pravljenje oružja. Takođe, Dejvid Vuić je bio ključna ličnost za odnose s javnošću kompanije Rokvel Kolins i radio je na avionima F-111, Minutmen II raketama, Polaris/Posejdon sistemima za navođenje raketa te avionskom sistemu Mark II.

Od aktivnih vojnih lica srpskog porekla, vredi spomenuti i višestruko odlikovanu Terezu A. H. Đurić, koja od 1983. godine služi u američkoj avijaciji. Godine 2008. postala je brigadni general i sada radi u Pentagonu, gde je zadužena i za strateško planiranje svemirskog odbrambenog programa SAD. Inače, Đurićeva je učestvovala u operacijama u Iraku i Avganistanu, a služila je u jugozapadnoj Aziji, južnoj Australiji, na Havajima i u američkim državama Kolorado, Alabama, Teksas, Kalifornija, Pensilvanija.
Pored Tereze, brigadni general je postao i Gari M. Batinić iz Minesote. U vojničkoj karijeri radio je u čuvenoj vazduhoplovnoj bazi Lengli u Virdžiniji i Hill u Juti, a prema najsvežijim informacijama, nalazi se u jugozapadnoj Aziji u centralnoj komandi američkih vazduhoplovnih snaga. Batinić je pukovnik postao 2003. godine, brigadni general 2008. a general-major 2012. Kao i Šijan, završio je vazduhoplovnu akademiju u Kolorado Springsu i druge prestižne škole. Višestruko je odlikovan ima više od 4.400 sati letenja u avionima T-38 i F-16.

Tri purpurna srca za Vuletića

Od poznatih vojnika srpskih korena u armiji SAD važno je pomenut majora Milana Arbutinu, koji je primio najviše nagrade američkog vazduhoplovstva. Nika Stepanovića, pukovnika OSS-a u Drugom svetskom ratu, američki predsednik Ajzenhauer je kasnije imenovao kao jednog od predstavnika SAD u Ujedinjenim nacijama. Medalju časti su u Prvom svetskom ratu dobili i Milton P. Aleksić, narednik Džejms Meštrović i Džon V. Minik u DSR. Luis Komnenić je dobio purpurno srce za zasluge na pacifičkom ratištu.

Milo Kosanović je nosilac srebrne zvezde, a Majkl Mič Vuletić pored toga dobio i tri puprurna srca kao padobranac tokom Drugog svetskog rata. U Vijetnamu se istakao pilot Buč Verić.

Rej Zaković čuvao Kenedija

Pored vojnih lica, trebalo bi spomenuti i Reja Zakovića, penzionisanog nadzornog i specijalnog agenta tajne službe SAD, koji je čuvao mnoge američke predsednike od Džona Kenedija pa nadalje.

Agent američke tajne službe i vojni kontraobaveštajac je bio i Džerald Petijević, koji je danas u Americi pisac izuzetno popularnih romana. S druge strane, njegov najverovatnije rođak Džon Petijević je 30 godina služio u losanđeleskoj vojnoj policiji, za šta je odlikovan.

(Pressrs.ba – Banja Luka)

KOMENTARI



Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *