Šta od ljudi čini zločince?

Šta od ljudi čini zločince?

21 januara 2014

ilustracija-zlo-dw-cfe5be77Austrijski reditelj Štefan Ruzovicki u dokumentarcu „Radikalno zlo“ pokušava da nađe odgovor na pitanje šta obične ljude nagoni da postanu zločinci – njegov film bavi se njemačkim vojnicima koji su tokom Dugog svjetskog rata u Sovjetskom savezu ubili dva miliona Jevreja.U filmu se traže odgovori istoričara i psihologa, tu su originalni citati, dnevnici vojnika i sudski zapisnici.

Ruzovicki je odabrao teži put za pravljenje Filma jer se skoro sasvim odrekao igranih scena – umjesto toga, publika vidi lica nepoznatih glumaca koji uglavnom ćute, dok glas dolazi od naratora.

Da li su ljudi, u suštini, predodređeni da čine zlo?

Ruzovicki prikazuje igrane scene čuvenog Milgramovog eksperimenta. Istraživači nalažu učesnicima eksperimenta da postavljaju pitanja drugim učesnicima, a da ih onda za svaki netačan odgovor kazne strujnim udarom (pritiskom na taster)?!

Onaj koji odgovara nalazi se u odvojenoj prostoriji i nije zaista priključen na struju, ali ostali učesnici to ne znaju. On „jauče“, „moli“ da se prekine sa mučenjem.

Istraživači prostim autoritetom, bez ikakvih argumenata (kao njihovi nadređeni), nalažu „mučitelju“ da nastavi. Naučnici navode da uznemirava činjenica da je u tom eskeprimentu više od dvije trećine „običnih ljudi“ nastavilo da sluša naređenja i da šalje strujne šokove, čak i kada postane jasno da će žrtva umrijeti.

Činjenica da je ovo bio samo eksperiment i da pravih žrtava nije bilo, ne umanjuje težinu saznanja o ljudskoj prirodi.

Njemačke gledaoce, čiji su djedovi ili pradjedovi bili na istočnom frontu, čeka još jedno neprijatno saznanje.
Ruzovicki u filmu jasno oslikava da vojnicima SS-trupa koji bi odbili da ubijaju Jevreje – nije prijetila smrt, pa čak ni Fizička kazna. Oni bi bili premješteni u drugu jedinicu, ili poslati kući sa fronta.

Vojnik je uvijek mogao da kaže:

„Došao sam na Front da ratujem, a ne da ubijam nemoćne žene i djecu“ – objašnjavaju istoričari. Njemački vojnici jedino nisu smjeli da javno sumnjaju u nacističku ideologiju o arijevskoj rasi.

Pa zašto je onda toliko ljudi učestvovalo u bestijalnim ubistvima?

Naslov Filma „Radikalno zlo“ pozajmljen je iz filozoFskog sistema velikog mislioca eemačkog idealizma Imanuela Kanta. On krajem 18. vijeka piše da u svakom pojedincu leži sposobnost da djeluje protivno svim društvenim običajima – nečovječno. Poznati psiholog Robert Džej LiFton smatra da 95 odsto pripadnika SS-jedinica u nekom drugom društvu ne bi postali ekstremni zločinci. „Kada je elita imuna na trovanje ideologijom – političari, pravnici, glumci, ljekari – onda to stabilizuje čitavo društvo“, vjeruje ovaj istoričar.

Film ŠteFana Ruzovickog ne nudi ni mrvu opravdanja za ubice. Na kraju dokumentarca, kristalno je jasan stav: krivica se ne može prebaciti na apstraktnu nacističku državu ili režim; kakva god da je, krivica ostaje samo i jedino lična – navodi Dojče vele.

KOMENTARI



Jedan komentar

  1. Voja says:

    Ma kavi zločinački umovi kod njih, oni su "mirni,tihi i samo malo krvopločni". E takvi nam sada sole pamet u novoj EU. Sve je isto samo drugačije pakovanje

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *