Uraganovo oko i Bob Dilan

Uraganovo oko i Bob Dilan

29 decembra 2013

Aleksandar-Djurdjev-02Piše: Aleksandar Đurđev

Napustio nas je Nelson Mandela, voljeni Madiba, otac južnoafričke nacije, vitez sužanjstva, simbol borbe protiv aparthejda. Usnuo je kao što je i živeo, skromno i neprimetno. Utonula je te večeri i epoha Gandijeve satjagrahe, Vizentalove pravde i Luterovog sna. Otišao je sasvim tiho, poput uraganovog oka, čudesne pojave koja formira nestvarnu oazu mira u središtu oluje.

Nekadašnji borac u srednjoj kategoriji, Rubin „Uragan“ Karter, teško je primio vest o smrti južnoafričkog lidera. Sudbina koju su podelili nesuđeni vladar ringa i vođa Afričkog nacionalnog kongresa, postala je paradigma savremene političke martirologije. Životni putevi dva tamnoputa sužnja, koje je sjedinila borba za istu ideju i cilj, ukrstili su se ove godine u najnovijoj knjizi dr Rubina Kartera „Uraganovo oko: moj put od tame do slobode“, za koju je Mandela napisao predgovor. Karterov slučaj, pretočen u novelu, a ova u film Uragan, pratila je istoimena protestna lira čuvenog kantautora Boba Dilana. Karakterističan zvuk violine i ritam udaraljki sa pratećim vokalom Emilu Haris, postali su prepoznatljiv simbol otpora rasističkoj represiji. Pesma posvećena bokseru, kome su skinuli rukavice i stavili verige, pokrenula je svojevremeno talas protesta širom Amerike i do danas predstavlja nezvaničnu himnu prkosa rasnoj segregaciji.

Ko bi rekao da će Robert Cimerman – Dilan, popularni kantautor i neumorni aktivista za ljudska prava, dospeti na kulisu balkanskih zakulisnih razmirica? Ko je mogao da pretpostavi da će međusobne izlive nežnosti srpske i hrvatske diplomatije, pokvariti intervju večitog buntovnika u magazinu Rolingston, da će izjava angažovanog rokera ponovo pokrenuti lavinu gorkih uspomena? Pominjanje većinske populacije najmlađe članice EU, u kontekstu rasizma i holokausta, pogodilo je ekstremnu desnicu iste, koja bojkotuje upotrebu pisma preostale nacionalne manjine u gradu na ušću Vuke u Dunav, koristeći i fudbalsku arenu kao oprobani recept upravljanja psihologijom gomile. Izgleda, međutim, da je najveći gigant američke muzike, kako ga je imenovao sâm Obama, prevelik izazov za neonaciste ne tako dalekog zapada. Sudeći po svemu, uzalud se priprema ofsajd zamka za popularnog rok-aktivistu; nameštajući „zaleđe“ legendi iz Minesote niko ne primećuje da je na drugoj polovini lopta u tač-daunu.

I dok Efraim Zurof, poslednji lovac na naciste, otvoreno govori o postojanju jake struje neofašističke nostalgije u Hrvatskoj te potrebi otvorene reakcije srpske strane, domaća elita, čast izuzecima, snom mrtvijem spava. Neodređene izjave u stilu „kad se već mora“, u poređenju sa verbalnom i pisanom reakcijom hrvatskih proevropskih snaga, zvuče kao protestne note egzotičnih ostrva Okeanije. Prava je sreća, pa se dušebrižnici iz nevladinog sektora nisu umešali u arbitražu Dilanu, jer ga zasigurno ne bi poštedeli lekcije o političkoj nekorektnosti. Čak i sa najboljim saveznicima, akademski i politički krem Srbije svija gnezdo u sigurnom utočištu uraganovog oka, mrmljajući mantru samozaborava, sa suicidnim pogledom u budućnost. Karakter posleratne politike prezire vizionarstvo i strategiju rutine – najviše se ceni gol u poslednjoj sekundi, iz defanzive, protiv neuporedivo jačeg protivnika, po mogućstvu sa igračem manje – psihološki profil koji smo zapatili od filmovanih partizanskih saga.

Napustivši bocu u vreme Jugoslavije, duh samoporicanja, poput mitskog Baš Čelika, nema nameru da se vrati. Dok su se devedesetih godina lomila koplja na globalnom medijskom frontu, naslednici srpske komunističke aristokratije su, dokazujući lojalnost ideologiji doživotnog predsednika SFRJ, sa zadivljujućom istrajnošću, lomili kičmu progresivnim snagama, utirući put budućeg političkog staleža utemeljenog na ideološkom konfliktu, bezidejnosti i diktaturi političkog kiča. Konačno, sistematska inflacija balkanskog diskursa, svela je delatnost srpske diplomatije na konfuznu apologiju, u kojoj je patološko samonametanje krivice dugo bila ideja vodilja na međunarodnoj i regionalnoj sceni. Za to vreme habsburška i turska politika kontinuiteta priprema teren za nove geostrateške ciljeve. Aktuelna revizija istorije, po kojoj su Austrougarsko i Osmansko carstvo bili činioci mira i stabilnosti, a Srbi remetilački faktor, malo koga brine.

Novo vreme traži nove ljude, a novi ljudi nove izazove. Sa visoko podignutom zastavom šezdesetih Dilan nam, kao nekrunisani prorok promena, širi vidike starim dobrim pesmama: počnimo, bolje, odmah da plivamo da ne bi potonuli kao kamen u vremenima koja se menjaju. Posleratna generacija dobro se seća pesama „The Times There Are A-changin“ i „Blowin’ in the wind“, koje su politički motivisale mlađu populaciju. Poslednja je prepoznatljiva kao evergrin provokativnih pitanja upućenih ondašnjim kreatorima istorije: Koliko godina mogu neki postojati dok im ne dozvole da budu slobodni? Koliko puta čovek može okrenuti glavu, praveći se prosto da ne vidi? Koliko ušiju mora imati da bi čuo ljude što plaču? Ostaci jalove ideologije koja je prouzrokovala ekonomska i politička previranja pre pola stoleća, zatrovali su i današnjicu, koja se guši u hipokritičnom mulju postmoderne civilizacije.

Tehnokratski populizam novog milenijuma zamenio je demagošku retoriku koja je gospodarila govornicama druge polovine dvadesetog veka. Istorijski točak promena se ponovo pokreće, a sa njim i besmrtna poezija vizionara sa usnom harmonikom i gitarom. Ona nas kao i pesma posvećena nekadašnjem bokseru, podstiče na izazov današnjice, na nova pitanja koja će dati nove odgovore. Doživevši zatočeništvo kao spas, nešto najbolje što mu se desilo u životu, Rubin „Uragan“ Karter je našao odgovor na životna pitanja u fijukanju vetra, daleko od iluzije uraganovog oka, odgovor koji nam Dilan šalje kroz stihove:

„The answer, my friend, Is blowin’ in the wind

The answer is blowin’ in the wind.“

(Danas)

KOMENTARI



Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *